કાશી વિશ્વનાથ અને મુક્તિધામ મહાત્મ્ય: ત્રિશૂળ પર ટકેલી નગરી, તારક મંત્ર અને ગંગા ઘાટ

વિશ્વની સૌથી પ્રાચીન સતત વસવાટ ધરાવતી જીવંત નગરી એટલે કાશી (વારાણસી / બનારસ). મા ગંગાના અર્ધચંદ્રાકાર કિનારે વસેલી આ નગરી વિશે કહેવાય છે કે "કાશ્યાં મરણાન મુક્તિઃ" — કાશીમાં દેહત્યાગ કરવાથી જીવને પુનર્જન્મના ફેરામાંથી સીધી મુક્તિ મળે છે. સ્કંદ પુરાણ અનુસાર કાશી પૃથ્વીના સામાન્ય પ્રલયમાં પણ નષ્ટ થતી નથી, કારણ કે ભગવાન શિવ તેને પોતાના ત્રિશૂળ પર ધારણ કરે છે.

૧. તારક મંત્રનું ગૂઢ રહસ્ય:

કાશી ખંડ અનુસાર જ્યારે કોઈ જીવ કાશીની પવિત્ર ભૂમિ પર પ્રાણત્યાગ કરે છે, ત્યારે સાક્ષાત ભગવાન ભોળાનાથ તેના જમણા કાનમાં "રામ" નામ રૂપી "તારક મંત્ર" ફૂંકે છે. ભગવાન શિવ પોતે જીવના તમામ કર્મોનું વિસર્જન કરી તેને મોક્ષ પ્રદાન કરે છે.

૨. કાશી વિશ્વનાથ જ્યોતિર્લિંગનો મહિમા:

• કાશી વિશ્વનાથ મંદિર ભારતની આસ્થાનું કેન્દ્રબિંદુ છે. મહારાણી અહિલ્યાબાઈ હોળકરે આ મંદિરનો જીર્ણોદ્ધાર કરાવ્યો હતો અને મહારાજા રણજીતસિંહે તેના શિખર પર સોનાનો ઢોળ ચડાવ્યો હતો.
• પંચક્રોશી પરિક્રમા: કાશીની ૫૦ માઈલની પંચક્રોશી યાત્રા સમગ્ર બ્રહ્માંડની યાત્રા બરાબર મનાય છે.

૩. ઉત્તરાવાહિની ગંગાનું વિજ્ઞાન:

સામાન્ય રીતે ગંગા દક્ષિણ-પૂર્વ તરફ વહે છે, પરંતુ કાશીમાં આવીને ગંગા નદી ઉત્તર તરફ (કૈલાસ પર્વત તરફ) મુખ કરીને વહે છે (ઉત્તરાવાહિની). આ ભૌગોલિક વળાંક ઊર્જાના પ્રવાહને પરત પોતાના ઉદગમ તરફ વાળીને ધ્યાનીઓ માટે આધ્યાત્મિક વાતાવરણ રચે છે.